درس ۹ روبی: گوشه‌ی رنگی و نقاشی شکل L
روبی تا حالا فقط در خط صاف رنگ زده؛ در درس ۹ باید سر پیچ هم رنگ بزند. حاصل کار یک شکل L رنگی است که نشان میدهد کودک حرکت، چرخش و رنگ را با هم ترکیب کرده.
هدف درس ۹
هدف درس ۹ ترکیب بلوک 🎨 رنگ کن با بلوک‌های چرخش است تا ربات روبی یک شکل L روی زمین بکشد. کودک باید یک ردیف را رنگ کند، در گوشه بچرخد و ردیف دوم را هم رنگ کند.
این درس اولین «نقاشی با برنامه» است؛ یعنی کودک قبل از ساختن برنامه باید شکل نهایی را در ذهنش ببیند و آن را به دستورهای کوچک تبدیل کند.
مفهوم برنامه‌نویسی پشت درس: تبدیل شکل به دستور
وقتی کودک شکل L را به دو تکه‌ی خط و یک چرخش در وسط تقسیم میکند، دارد «تجزیه‌ی مسئله» را تمرین میکند؛ یکی از ستون‌های تفکر محاسباتی. هر تکه را جدا حل میکند و بعد تکه‌ها را به هم می‌چسباند.
نکته‌ی ظریف دیگر این است که چرخش روی رنگ اثری ندارد. روبی در گوشه می‌چرخد اما همچنان روی همان خانه است؛ پس خانه‌ی گوشه فقط یک بار باید رنگ شود. فهم این‌که هر دستور دقیقاً چه چیزی را تغییر میدهد، پایهی خوب برنامه‌نویسی است.
فعالیت قدم‌به‌قدم با ربات روبی
ماموریت نمونه: یک L با ۳ خانه در هر ضلع (۵ خانه در کل). روبی روی خانه‌ی اول است. یک راه‌حل: «🎨 رنگ کن، ⬆️ جلو، 🎨 رنگ کن، ⬆️ جلو، 🎨 رنگ کن، ↻ راست، ⬆️ جلو، 🎨 رنگ کن، ⬆️ جلو، 🎨 رنگ کن».
دقت کنید که خانه‌ی گوشه فقط یک بار رنگ شده؛ روبی روی آن می‌ایستد، رنگ می‌زند، می‌چرخد و بعد جلو می‌رود. بعد از اجرای موفق، از کودک بخواهید همین شکل را با ضلع‌های بلندتر، مثلاً ۴ خانه در هر ضلع، بکشد. او باید فقط تعداد جفت‌های «جلو، رنگ کن» را در هر ضلع بیشتر کند و جای چرخش را دست نزند.
- ✅ شکل L را روی کاغذ بکشید و خانه‌ی گوشه را علامت بزنید
- ✅ ضلع اول را مثل درس ۸ رنگ کنید
- ✅ در خانه‌ی گوشه بچرخید، بدون رنگ کردن دوباره
- ✅ ضلع دوم را رنگ کنید و نتیجه را با نقاشی کاغذی مقایسه کنید
اشتباه‌های رایج بچه‌ها و راه رفعشان
بعضی بچه‌ها بعد از چرخش دوباره رنگ کن می‌زنند و فکر می‌کنند خانه‌ی جدیدی است. این اشتباه ماموریت را خراب نمی‌کند اما برنامه را طولانی‌تر میکند. اشتباه جدی‌تر، چرخیدن به سمت اشتباه است که L را برعکس می‌کشد یا روبی را به دیوار می‌رساند.
برای رفع این مشکل، شکل را روی کاغذ بکشید و یک فلش کوچک برای جهت روبی در هر خانه بگذارید. با این نقشه کودک دقیق می‌بیند کجا باید ↺ چپ یا ↻ راست بزند.
فعالیت بدون کامپیوتر: L انسانی
در حیاط یا کلاس با گچ یا چسب یک جدول بکشید. کودک ربات است و یک دسته کارت رنگی دارد. هر بار دستور «رنگ کن» می‌شنود، یک کارت روی خانه‌ی زیر پایش می‌گذارد. با دستورهای جلو و چرخش، یک L یا حتی حرف اول اسمش را روی زمین بسازد.
نکته برای معلم و والدین
از کودک بخواهید قبل از ساختن برنامه در روبی، شکل را روی کاغذ بکشد. این عادت برنامه‌ریزی قبل از اجرا، در رده‌ی ۳ آکادمی روبی برای طراحی الگوریتم‌ها بسیار ارزشمند میشود. اگر کودک زود تمام کرد، چالش بدهید: «با همین بلوک‌ها یک L برعکس بکش».
درس ۹ پایان بخش اول رده‌ی ۲ است. قبل از رفتن به درس ۱۰، یک جلسه‌ی مرور کوتاه بگذارید و از کودک بخواهید یکی از ماموریت‌های درسهای ۵ تا ۹ را که دوست داشت دوباره حل کند و برای شما توضیح دهد. مرور با زبان خود کودک، یادگیری را ماندگارتر میکند.
سوال‌های پرتکرار
آیا روبی موقع چرخیدن خانه را رنگ میکند؟
نه. چرخش فقط جهت روبی را عوض میکند و رنگ فقط با بلوک 🎨 رنگ کن زده میشود.
درس ۹ روبی چه چیزی به کودک یاد میدهد؟
تبدیل یک شکل به دنبالهای از دستورها و ترکیب رنگ و چرخش در یک ماموریت.
این درس برای کدام پایه است؟
درسهای ۵ تا ۹ برای پایهی دوم دبستان پیشنهاد میشوند و درس ۹ آخرین درس این گروه است.