درس ۶ روبی: حملِ بار در مسیر پیچ‌دار
حالا که روبی بلد است چیزی بردارد و بگذارد، وقت آن است که بار را راه دورتری ببرد. در این درس حمل با چرخش ترکیب می‌شود و برنامه‌ها کمی بلندتر می‌شوند.
هدف درس ۶
در درس ۶ کودک همان بلوک‌های ✊ بردار و 🖐 بگذار را به کار می‌برد، اما این بار مقصد پشت یک پیچ است. یعنی ربات روبی باید بار را بردارد، در حالی که بار در دستش است بچرخد و ادامه دهد تا به سبد یا جعبه برسد.
هدف اصلی این است که کودک ببیند مهارت‌های قبلی (حرکت و چرخش از رده‌ی ۱) با مهارت تازه (برداشتن و گذاشتن) قابل ترکیب‌اند و می‌شود ماموریتی چندمرحله‌ای ساخت.
مفهوم برنامه‌نویسی پشت درس: توالی و حفظ حالت
برنامه‌ی این درس طولانی‌تر از قبل است و هر بلوک باید در جای درست خودش باشد. این همان «توالی» است: دستورها یکی‌یکی و به ترتیب اجرا می‌شوند. اگر چرخش یک قدم زودتر بیاید، روبی به دیوار یا آب می‌رسد.
نکته‌ی دیگر این است که حالت «بار در دست» در طول مسیر حفظ می‌شود. روبی با چرخیدن و جلو رفتن بار را رها نمی‌کند؛ فقط دستور بگذار آن را زمین می‌گذارد. این تجربه کمک می‌کند کودک بفهمد حالت تا وقتی دستوری آن را عوض نکند، ثابت میماند.
فعالیت قدم‌به‌قدم با ربات روبی
نمونه‌ی ماموریت: بار یک خانه جلوی روبی است و سبد بعد از یک پیچ به راست قرار دارد. یک راه‌حل ممکن: «⬆️ جلو، ✊ بردار، ⬆️ جلو، ↻ راست، ⬆️ جلو، ⬆️ جلو، 🖐 بگذار».
نکته‌ی جالب این‌جاست که معمولاً بیش از یک راه‌حل درست وجود دارد. اگر نقشه اجازه دهد، روبی می‌تواند از مسیر دیگری هم به سبد برسد. بعد از حل ماموریت، از کودک بخواهید راه دوم را پیدا کند و تعداد بلوک‌های دو راه را مقایسه کند. این مقایسه پایه‌ی معیار طلایی ارزیابی در آکادمی روبی است: راه‌حل کوتاه‌تر، امتیاز بیشتر.
- ✅ مسیر را به دو تکه تقسیم کنید: تا بار، و از بار تا سبد
- ✅ نقطه‌ی پیچ را روی صفحه پیدا کنید و جهت چرخش را با دست نشان دهید
- ✅ برنامه را بسازید و یک بار اجرا کنید
- ✅ اگر روبی جای دیگری رفت، فقط همان تکه‌ی اشتباه را اصلاح کنید
اشتباه‌های رایج بچه‌ها و راه رفعشان
خیلی از بچه‌ها چپ و راستِ روبی را با چپ و راست خودشان قاطی می‌کنند، مخصوصاً وقتی ربات رو به پایین صفحه است. پیشنهاد ساده: از کودک بخواهید خودش هم‌جهت با روبی بایستد یا سرش را بچرخاند.
اشتباه دیگر این است که کودک بعد از چرخش یادش می‌رود باید باز هم ⬆️ جلو بگذارد؛ چرخش ربات را جابه‌جا نمی‌کند، فقط جهتش را عوض می‌کند. این تفاوت مهم را در رده‌ی ۱ دیده، اما با بار در دست دوباره محک می‌خورد.
فعالیت بدون کامپیوتر: پیک خانگی
یک اسباب‌بازی را در یک اتاق و یک جعبه را در اتاق یا راهروی دیگر بگذارید. کودک باید روی کاغذ مسیر را با فلش‌ها بنویسد: چند قدم جلو، کجا بچرخد، کجا بردارد و کجا بگذارد. بعد یکی از والدین مثل یک ربات دقیقاً همان دستورها را اجرا کند، حتی اگر به دیوار بخورد!
نکته برای معلم و والدین
به کودک یاد بدهید مسئله را تکه‌تکه کند: «اول برسیم به بار، بعد ببریمش». این همان شکستن مسئله است که در رده‌ی ۳ آکادمی روبی به تفکر الگوریتمی تبدیل می‌شود. اگر کودک زود تمام کرد، بپرسید آیا راه کوتاه‌تری با بلوک کمتر وجود دارد.
اگر کودک چند بار پشت سر هم شکست خورد، کنارش بنشینید و برنامه را بلوک‌به‌بلوک با هم اجرا کنید. هدف این نیست که جواب را به او بدهید؛ هدف این است که یاد بگیرد خودش دنبال نقطه‌ی خطا بگردد. این عادت اشکال‌زدایی، مهم‌ترین چیزی است که از رده‌ی ۲ با خودش به درس‌های بعدی می‌برد.
سوال‌های پرتکرار
فرق درس ۶ با درس ۵ روبی چیست؟
در درس ۵ مسیر کوتاه و مستقیم است؛ در درس ۶ مسیر بلندتر است و روبی باید با بار در دست بچرخد.
آیا روبی موقع چرخیدن بار را میاندازد؟
نه. بار تا وقتی بلوک 🖐 بگذار اجرا نشود در دست روبی میماند.
کودک چپ و راست را قاطی می‌کند، چه کنیم؟
از او بخواهید خودش در جهت روبی بایستد یا مسیر را با بدنش اجرا کند؛ این روش در این سن بسیار مؤثر است.